Hoe kan je land of streek beter verkennen dan met de fiets. Wel, de Nederlandse onderzoeker en schrijver voor NRC Handelsblad Leendert van der Valk had samen met Winnifred Wijnker, filmwetenschapster en fotografe, het lumineuze om van Memphis naar New Orleans te reizen op tweewielers. En dit slechts in amper 30 dagen en met het idee om de ‘real’ blues te ontdekken. Van Memphis, de stad van de rock-’n-roll naar New Orleans, waar destijds de jazz zijn oorsprong vond. En ergens daar tussenin ligt de Mississippi Delta. Waar de duivelse zwarte muziek op de katoenplantages -door de slaven- tot de blues werden omgevormd en uiteindelijk zijn omzwerving vond naar de industriële verstedelijkte gebieden. Dit naslagwerk beschrijft in ruim 260 bladzijden, wat het duo dag na dag fietsend meemaakt in een onmenselijke hitte. Het wordt een ware speurtocht van twee blanke mensen over de grondlegging van die rauwe uiterst zwarte muzieksound. De lezer reist onverwijld mee in de slipstream naar de oorsprong van de blues. Naar de crossroads waar Robert Johnson zijn ziel aan de duivel verkocht. De geboorteplaatsen van Howlin’ Wolf en Muddy Waters, de Stovall plantage waar Muddy ooit werkte en musiceerde. Tot de voodoo, Dr. John of Professor Longhair en jazz in New Orleans. De field roller, de oerversie van de blues op de katoenplantages in alweer die ondraaglijke hitte. Of hoe ‘Rocket 88’ werd ingeblikt nadat een versterker van de truck was gedonderd. Maar vooral de pakkende hoofdstukken van de Angola Prison, De gevangenis waar Leadbelly werd ontdekt, een beruchte gevangenis waar sporadisch iemand de instelling levend verlaat. Of de Pachman staatsgevangenis in Louisiana, waar Bukka White een hit scoorde. De celgenoten hebben er levenslang, zijn al oud of worden terdoodveroordeeld. En dat was in de bluesjaren zeker niet anders, de gevangenissen spelen al jaren een belangrijke rol in het bluesgebeuren. Het duo werd zelfs uitgenodigd in de studio in Helena voor een uitzending tijdens een wereldbefaamde ‘King Biscuit Time’ uitzending. Zij beleven er een hoogst interessant en ontroerend verhaal met de 84-jarige Sonny Payne die al 69 jaar radio pioneer is op bluesvlak. De zoektocht naar het graf van Mississippi John Hurt, de stad Bentonia met zijn Betonia blues en Skip James. Het B.B. King museum in Indianola, de blindenblues van oa. Snooks Eaglin, Blind Willie Johnson en Blind Willie McTell. Stuk voor stuk schitterende verhalen die een geschiedenis herbergen en een bron van informatie bevatten. De vlotte schrijfstijl laat toe om het reisverhaal in een teug te lezen. Ieder hoofdstuk (lees reisdag) is tevens voorzien met typerende en passende muziek die kan worden beluisterd via www.duivelsmuziek.nl. Het boek is rijkelijk geïllustreerd met legendarische en hedendaagse foto’s. Dit naslagwerk is een must voor ieder rechtgeaarde bluesfanaat en hoort thuis op je boekenplank. Het boek laat alvast een sterke impressie na en geeft mij denkstof voor mijn volgende reis naar Amerika, al verkies ik toch wel een bromfiets.
Een klein citaat uit het begin van het boek:
We weten niet waar we zijn. Ja, ergens in Memphis, Tennessee. Maar waar? Onze fietsreis is een paar honderd meter oud en het printje van Google Maps heeft ons een vierbaansweg opgestuurd. Zoiets kan charmant zijn, verdwalen in den vreemde, maar in een pikdonker, broeierig Memphis is het angstaanjagend. We rijden over een vluchtstrook vol gaten en de weg ligt bezaaid met glas dat we pas zien als we er doorheen rijden. Toen we een uur geleden op het vliegveld onze fietsen in elkaar zetten, konden we met ons handpompje niet genoeg lucht in de banden krijgen. Ik voel mijn velgen en weet dat ik een lekke band ga krijgen, de vraag is alleen wanneer. Ik weet ook dat we dan doorfietsen, naar de hel dan maar met die banden. Mooi niet dat wij gaan stilstaan in een ghetto van een stad waar meer dan een kwart van de bevolking onder de armoedegrens leeft.
Ik knijp mijn remmen. ‘Geen vluchtstrook meer!’ roep ik naar Winnifred. ‘Kut! Doorrijden!’ klinkt het achter me. Plotseling delen we de weg met razende trucks. Als er een gaatje valt tussen de vrachtwagens nemen we een afslag een woonwijk in. Behalve door glas en gaten rijden we nu ook over kakkerlakken. Langs de weg staan shotgun shacks, houten huizen die in Nederland al tijdens de bouw ervan onbewoonbaar zouden zijn verklaard. Ik wil Winnifred erop wijzen, doen alsof we heel ontspannen aan het sightseeën zijn, maar ik heb mijn volle concentratie nodig voor de weg.
Op de veranda’s en bij drankwinkels hangen mannen rond. Ze staren ons na, te verbaasd om iets te zeggen. Ze stoten elkaar aan. Dit moet een surrealistische aanblik zijn: twee doodsbange blanken op volgeladen fietsen, dolend door een gitzwarte wijk.

Het boek werd geïllustreerd met foto’s van Winnifred Wijnker

Philip Verhaege (5)

L.J. Veen • verkoop@vbku.be • ISBN 978 90 204 6661 4