KEYS and CHORDS

Deze rubriek kwam tot stand met dank aan het Music Center te Leuven.

In de vorige aflevering van Music Technix hadden we het over verschillende soorten akoestische gitaren: archtop-, flamenco-, resonator-, zes- en twaalfsnarige en klassieke gitaren. Deze keer nemen we enkele ‘speciale’ gitaren onder de loep.

De barokgitaar

Zoals de naam al indiceert, werd de barokgitaar oorspronkelijk ontwikkeld tussen de zeventiende en het midden van de achttiende eeuw. De barok volgde op de renaissance en ging het classicisme vooraf. Tijdens deze periode werd in de muziektheorie het begrip van de tonaliteit ontwikkeld. Die wordt gebruikt om de onderlinge verhouding van tonen tegenover elkaar en tegenover de grondtoon van de gebruikte toonsoort uit te drukken. Harmonisch uitgedrukt: de verhouding van de akkoorden ten opzichte van elkaar en de tonicadrieklank. Tonica staat voor de grondtoon van een toonaard en de daarop gebaseerde drieklank. Dat is in de harmonieleer het akkoord dat op die grondtoon gebaseerd is, ook wel ‘eerste trap’ genoemd. De tonicadrieklank is een van de drie primaire akkoorden, die staat voor trappen I, VI en III. Met andere woorden; in de majeurtoonladder van c of do (c – d – e – f – g – a – b – c’) staat de tonicadrieklank voor c, e en g.

Barokke muziek was doorgaans complexer en rijker dan renaissancecomposities. In dit tijdperk werden er nieuwe speltechnieken ontwikkeld en ook de muzieknotatie onderging verschillende aanpassingen. Het is ook in deze periode dat de opera werd ontwikkeld. Instrumenten werden belangrijker dan voorheen, er kwam meer hiërarchie in het gebruik van akkoorden en specifieke muziektermen, fugue werd ontwikkeld en de muziekstukken werden gewoonlijk vooral voor virtuozen geschreven. Bovendien werd er in een barok werk, in tegenstelling tot het later classicisme, gewoonlijk maar een specifieke emotie vertolkt.

De barok vereiste natuurlijk ook andere stemmethoden en aangepaste instrumentatie. Barokgitaren, die zowel als solo-instrumenten en als begeleiding werden gebruikt, hadden negen of tien uit ingewanden vervaardigde snaren, die gewoonlijk per twee werden bespeeld (alleen de hoogste snaar werd vaak niet gedoubleerd). De laagste snaren stonden overigens een octaaf hoger gestemd dan je normaliter zou verwachten. Ook de fretten, die gewoonlijk vastgebonden waren aan de hals, waren gewoonlijk van ingewanden gemaakt. De vorm van deze snaarinstrumenten was gelijkaardig aan die van de huidige klassieke gitaren, maar kleiner, minder diep en veel nauwer. Later werden alle dubbelsnaren teruggeleid tot een snaar en werd er een lage E-snaar toegevoegd.

De akkoorden die op barokgitaren gespeeld werden, correspondeerden met de vijf primaire akkoorden van de huidige klassieke gitaren, maar met verschillende octaven, afhankelijk van de componisten en de landen waar ze geboren waren. De meeste van die componisten lieten een gedeelte van hun akkoordendefinities overigens open voor interpretatie.

Langzaam begon de gitaar aan populariteit te winnen. Tijdens de renaissance had men het instrument vooral beschouwd als pover alternatief voor de luit, die erg populair was aan de hoven. Componisten als Francesco Corbetta, François Campion, Ludovico Roncalli en natuurlijk Johann Sebastian Bach wisten dat klimaat echter te veranderen. De barokgitaar vond zo ook zijn weg naar de hoogste sociale kringen en zelfs legendarische bouwers als Antonio Stradivari waagden zich aan de constructie ervan.

Ook nu nog wordt de barokgitaar geregeld gebruikt. Het repertoire voor dit instrument is immers heel verschillend van wat geschreven wordt voor de klassieke gitaar.

In onze volgende rubriek nemen we weer een andere soort gitaar onder de loep!

RECENSIES

WALDEN G3000 SUPRANATURA STEELGITAAR

Geen bespreking van barokgitaren, deze keer, maar wel van een akoestische gitaar. Dat soort snaarinstrumenten wordt in deze eenentwintigste eeuw immers veel vaker gebruikt dan barokgitaren. Wij kregen een knappe G3000 Supranaturagitaar van Walden ter beschikking en waren al na vijftien minuten spelen lichtjes verliefd.

De Supranaturalijn staat voor de beste akoestische gitaren die Walden te bieden heeft. De gitaren worden met de hand gemaakt, met veel aandacht voor de kwaliteit van het hout. Net zoals alle Supranaturagitaren is de G3000 volledig gebonden in hout, met houten rozetten, een houten brug en houten eindpinnen. De nek is dun en modern, de rails zijn gemaakt van carbongrafiet en de zadels van been. Het gaat hier om een variant van het vlaggenschip van Walden, de G3030CE, maar dit model heeft geen ‘cutaway’ en geen elektronisch element. Verder is het westers rode cedarhout vervangen door sitkaspar.

Persoonlijk vinden we de body van de G3000 veel aantrekkelijker dan die van de 2000-reeks. Het oogt allemaal wat slanker en sexier, maar ook het gebruikte hout mag er wezen: solide sitkaspar voor de top, Indisch palissanderhout voor de zijkanten en de rug en esdoorn voor het bindwerk (uitzonderlijk voor een gitaar van deze prijsklasse). Het donkere palissanderhout geeft deze verder lichtgekleurde gitaar een uniek uitzicht, maar heeft ook veel invloed op de klankkleur. Het zorgt immers voor een hoge geluidssnelheid en een vrij groot bereik aan boventonen, maar ook voor een erg mooie basklank. De lage tonen klinken lekker complex, terwijl er een zekere dreiging en veel emotie zit in de algehele klankkleur. We horen sterke midden- en hoge toen en een rijke klank in de bovenste registers. Niet iedereen zal voor de dikkere middelste tonen vallen, maar wij deden dat in ieder geval wel. Het gebruik van sitkaspar voor de top is natuurlijk een veel voorkomende keuze. Het sparrenhout zorgt voor een nog hogere geluidssnelheid, klare, directe tonen en meer dynamiek, maar zoals gewoonlijk lijken we toch op te merken dat we moeite hebben om de gitaar vol te laten klinken als we hem licht bespelen. Zoals de meeste snaarinstrumenten die sitkaspar gebruiken voor de top, is dit dus geen speeltje om erg voorzichtig op te tokkelen. Het beste geluid krijg je dan ook als je iets krachtiger speelt.

Voor de hals werd mahoniehout gebruikt met een fretboard van solide ebbenhout. Dat zorgt ervoor dat de geluidssnelheid wat lager is dan je van de combinatie sitkaspar en palissanderhout zou verwachten en ook het feit dat we krachtig genoeg moeten spelen om een vol geluid te bekomen heeft waarschijnlijk onder andere te maken met deze keuze. Aan de andere kant vinden we de resonantie weer heel goed en uiteindelijk zorgen de verschillende houtsoorten volgens ons voor een mooi evenwicht, een beetje alsof je bij een Japanner zoet en zuur gaat combineren. De hals speelt heel snel en is een perfecte keuze voor wie kleinere handen heeft, al zullen spelers met grotere handen de G3000 iets minder comfortabel vinden. Het is overigens een mooi voorbeeld van het feit dat ook vastgeschroefde halzen uitstekend kunnen spelen en klinken. Het fretboard zelf had misschien enkele grotere frets kunnen gebruiken, maar we houden wel van de snelheid waarmee hierop kan gespeeld worden, iets waar ook de satijnen lak toe bijdraagt. Muzikanten die elektrische gitaren gewend zijn zullen zich dan ook snel kunnen aanpassen met dit model. Overigens staan er geen merktekens op de frets, maar wel op de zijkant van de hals, een keuze die niet door iedereen zal geapprecieerd worden, maar die naar onze mening zorgt voor een elegantere, knappere look.

Na een tijdje spelen merkten we wel op dat de G3000 vrij snel vals begon te klinken, maar gelukkig is het vrij gemakkelijk om deze gitaar te stemmen. Overigens krijg je bij aankoop gratis een erg stevige koffer, die uitstekend sluit met klikslotjes en tegen een zwaar stootje kan.
Niet twijfelen: de G3000 is een absolute topper in zijn prijsklasse! Gitaristen die niet houden van een gitaar die zo snel speelt of die erg grote handen of heel dikke vingers hebben zullen misschien een ander model willen, maar voor de meeste muzikanten is deze gitaar uitermate geschikt. Een aanrader! ****

BOSS ME-20

Toen deze recensent pas begon met gitaarspelen, waren de eerste speeltjes waar hij soms kwijlend naar verlangde de effectenpedalen van Boss. Elke kleur – bijvoorbeeld geel, groen, blauw of oranje – correspondeerde met een effect en zowat elk effect klinkt wel leuk onder de juiste omstandigheden, al blijven vervormingen als distortion, reverb en delay natuurlijk veel onmisbaarder dan pakweg phaser of flanger. Ook nu nog blijven de ‘stompboxes’ gegeerde goedjes, maar voor gitaristen die graag een breed scala aan effecten of verschillende combinaties van effecten gebruiken, blijven multi-effectendoosjes een bijzonder interessante en aantrekkelijke aankoop.

De Boss ME-20 is het kleinere broertje van de ME-50, die ongeveer anderhalve keer zo duur is, maar wel iets meer opties biedt. Dat betekent echter niet dat de ME-20 zwaar het onderspit moet delven tegen zijn ouder familielid.

Het eerste wat opvalt aan de ME-20 is zijn compact design. Het doosje weegt minder dan twee kilo en is nog geen 30 cm bij 18 cm groot. Bovendien is het ook verdomd stevig. De metalen case kan tegen meer dan een stootje en naar verluidt kan je de ME-20 zelfs geregeld laten vallen zonder dat de elektronica binnenin geraakt wordt. Toch ziet het hele ding er vrij elegant uit en werkt het zowel op batterijen als op stroom. Wie de doos thuis wil gebruiken, hoeft dus zeker geen schrik te hebben dat het pedaal in het midden van de sessie uitvalt.

Nog belangrijker is de interface. Die is erg simpel, waardoor je de ME-20 heel snel effectief kunt leren gebruiken. Voorin heb je drie kleine pedalen en een groot pedaal.

Het eerste pedaal bevat alle overdrives en distortion: overdrive (een lichte distortion zoals die van een tubeversterker), blues (een overdrive die de nuances van het tokkelen goed naar voren brengt), distortion (een scherpe distortion die vooral in de zware erg lekker klinkt), metal (sterke distortion met veel spirit), fuzz (een distortion met een ruw, vuil, intens geluid) en compressor (zorgt voor lange sustain zonder dat het geluid wordt verwrongen). Het valt op dat elk effect klinkt als wat we gewoon zijn van de traditionele stompboxes. Op het geluid is dus haast niks aan te merken. Alleen vinden we het spijtig dat de compressor samen met de distortions onder dit pedaal staat.

Op het tweede pedaal vinden we vijf modulaties terug: de überbelangrijke chorus (voegt breedte en body toe aan het geluid), phaser (verwringt het geluid door het verschillende richtingen in te duwen), flanger (voegt een subtiele beweging toe aan het geluid), tremelo (verandert het volume cyclisch) en rotary (om de effecten van een rotaryversterker te simuleren).

Het derde pedaal heeft drie settings: een delay van 0 tot 99 milliseconden, eentje van 100 tot 700 ms en een reverb.

De effecten zijn van een goed tot zelfs uitstekend niveau. Er is meer dan voldoende reverb, warmte, ruwheid en pure power aanwezig. Het enige probleem zit hem dus in de toewijzing van de effecten aan de verschillende pedalen. Dit is dus geen geschikt apparaat voor wie compressie én distortion of delay én reverb tegelijk wil gebruiken, behalve als de versterker al voldoende opties heeft. Vanzelfsprekend is dat vaak het geval en dus hangt het grotendeels af van het type versterker dat je gebruikt of de aankoop van de ME-20 een goed idee is. Afgaande op de kwaliteit van de effecten is deze doos in ieder geval een aanrader.

Het grote pedaal rechts regelt normaliter het volume, maar kan ook gebruikt worden als wahpedaal. Het is voldoende stevig om de nodige gevoeligheid aan de dag te leggen, waardoor je niet snel per ongeluk teveel wahwah op de gitaar zult zetten.

Door de twee eerste pedalen (van links naar rechts bekeken) in te duwen, wordt de tuner ingeschakeld. De referentietoon (bijvoorbeeld E) kan desgewenst in eenheden van een hertz aangepast worden. Het enige wat je moet doen, is een snaar open spelen. In de display verschijnt dan de letter van de noot die het dichtst het snaargeluid benadert. Een driehoekje rechts betekent dat je te hoog gestemd hebt, een driehoekje links staat voor een te lage stemming en twee driehoekjes betekenen dat de noot juist gestemd staat. Héél gemakkelijk om te gebruiken, dus!

Door het tweede en derde pedaal samen in te drukken wordt de geheugenmodus geactiveerd. Er zijn 10 ‘banks’ met effecten, met 3 ‘patches’ per bank, voor een totaal van 30 patches. Een patch is een verzameling van specifieke settings. Het is poepsimpel om een eigen patch te maken. Gewoon op ‘EZ edit’ drukken en dan met een van de pedaaltjes bijvoorbeeld distortion kiezen. Vier draaiknoppen zorgen voor de lage, laag-midden, hoog-midden en hoge tonen. Door effecten te combineren kan je verschillende texturen en gitaargeluiden creëren. Die save je door op ‘write’ te drukken, manueel de gewenste ‘bank’ te selecteren en dan het nummer van de patch te kiezen via de voetpedaaltjes. Opslaan gebeurt door nog eens write te kiezen. Er is overigens ook een knop voor ‘solomodus’.

Achteraan vinden we een input-, aux in-, R-output-, L/mono-, koptelefoon, solotuner en DC in-ingang. Je kunt dus zowel in mono als in stereo spelen en bijvoorbeeld een MP3-speler aansluiten.

De ME-20 heeft een uitstekende indruk op ons gemaakt en is uiterst geschikt voor gitaristen die geen honderden verschillende effecten ter beschikking willen hebben, een compacte multi-effectendoos zoeken, of al genoeg mogelijkheden op hun versterker hebben, waardoor delay en reverb of compressie en distortion toch kunnen gecombineerd worden. Wie voldoende geld heeft, zal zich echter toch de ME-50 willen aanschaffen, al is het verschil in kwaliteit haast onbestaande. De ME-50 heeft immers toch meer opties. Wie een groter budget heeft, kan nog steeds niets beter kopen dan de fantastische GT-8, maar toch blijft ook de ME-20 een erg goede keuze voor heel wat muzikanten. Dit is namelijk een erg handig apparaat! ***1/2

Wie interesse heeft in een Waldengitaar, een Boss multi-effectendoos of heel wat andere modellen of instrumenten kan terecht bij:

MUSIC CENTER LEUVEN

Diestsestraat 179
3000 Leuven
Tel. 016/22 62 87
Fax. 016/29 03 98
email: info@musiccenter.be

Dirk Vandereyken