• STEELSTRINGGITAREN – WALDEN NATURA D740
•
Vaak heerst er onder gitaaranalfabeten verwarring
tussen de benamingen klassieke gitaar, Spaanse
gitaar, akoestische gitaar en steelstringgitaar. De
meeste mensen die niet vertrouwd zijn met de
verschillende soorten gitaren nemen dan ook aan dat
klassieke gitaar gewoon een synoniem is van
akoestische gitaar, maar dat is onjuist.
De term die de meeste niet-elektrische gitaarsoorten
omvat, is ‘akoestische gitaar’. Dat is
gewoon een gitaar die de klankkast als resonator
gebruikt. Door de body wordt er immers meer lucht
verplaatst dan als je een snaar zou plukken zonder
dat die aan een holle klankkast is vastgemaakt.
Daardoor krijg je veel meer geluid. Zonder een
klankkast zouden de snaren heel stilletjes klinken en
niet zo geschikt zijn om muziek mee te maken.
Binnen de term ‘akoestische gitaar’
bestaan er verschillende soorten snaarinstrumenten:
- Archtopgitaren: zoals de naam al zegt, hebben deze
muziekinstrumenten een gebogen bovenblad. Dat zorgt
voor een aparte, volle klank, waardoor ze sinds de
jaren zestig vaak gebruikt worden door jazz- of
blues- en countrymuzikanten.
- Flamencogitaren: varianten van de Spaanse gitaar.
Ze hebben een lichte slagplaat boven het bovenblad
die de golpeador wordt genoemd. Daarop kunnen
gitaristen de ritmes kloppen die zo eigen zijn aan
flamencomuziek. De toetsen zijn meestal wat smaller
dan bij een typische Spaanse gitaar, terwijl de
action (de afstand tussen de snaren en de frets)
kleiner is. Daardoor verliest de flamencogitaar wat
aan geluid, maar reageert hij sneller. Bovendien moet
je zo minder kracht uitoefenen om een snaar goed
tegen het fretboard te drukken.
- Harpgitaren: varianten van de theorbe en de
aartsluit die er letterlijk uitzien als een kruising
tussen een harp en een klassieke gitaar. De standaard
zes snaren zijn bevestigd aan de gitaarhals, maar er
zijn ook een aantal vrije snaren aan een tweede en
dikkere hals toegevoegd. Dat gedeelte wordt bespeeld
als een harp. Net als de snaren van een gdulka of een
hardangerviool kunnen ze zonder dat ze aangeslagen
worden ook meeklinken met andere snaren, waardoor ze
fungeren als resonantiesnaren.
- Klassieke gitaren: worden ook wel Spaanse gitaren
genoemd. Het bovenblad moet goed kunnen vibreren,
maar mag ondanks de grote spanning die de snaren
veroorzaken ook niet buigen. De kwaliteit van de
klank is vooral afhankelijk van het bovenblad. Hoe
meer jaarringen per centimeter het gebruikte hout
heeft, hoe beter de kwaliteit.
- Resonatorgitaren: akoestische gitaren met metalen
kegels in plaats van houten geluidsborden. Deze
instrumenten werden oorspronkelijk ontwikkeld omdat
het geluid van traditionele akoestische gitaren in
bepaalde orkesten vaak werd overspoeld door de hoorns
en de percussie-instrumenten. Zelfs nadat elektrische
versterking zijn intrede deed bleven ze geliefd,
vooral bij blues- en bluegrassgitaristen.
- Twaalfsnarige gitaren: akoestische (of elektrische)
gitaren met twaalf snaren. Door zes dubbele snaren te
gebruiken, krijg je een natuurlijk kooreffect. Het
voortgebrachte geluid is dan ook rijker dan het geval
is bij hun conventionele broertjes.
- Zevensnarige gitaren: vaak gaat het hier om de
bekende Russische gitaren. Dat zijn akoestische
gitaren met een extra snaar die een tijdlang in
Rusland populairder waren dan hun zessnarige vaders.
Terwijl de snaren van een gewone gitaar meestal
worden gestemd als E A D G B A (geheugensteuntje: een
aap die geen bananen eet), worden de snaren van een
Russische gitaar gewoonlijk gestemd als D G B D G B
D.
In de toekomst zullen we nog meer gespecialiseerde
gitaren onder de loep nemen, zoals barok- of
renaissance- en romantische gitaren met nylonsnaren
of snaren van ingewanden, battentegitaren,
banjogitaren en gitaarluiten. Ook zullen we veel
dieper ingaan op de bovenstaande gitaarsoorten.
In deze aflevering van Music Technix nemen we een
zevende soort akoestische gitaar onder de loep: de
steelstringgitaar. Klassieke gitaren gebruiken
meestal nylonsnaren (of een modernere variant
daarvan), terwijl steelstringgitaren – zoals de
naam al zegt – zes stalen snaren hebben. Het
bovenblad is gewoonlijk vlak (er wordt ook wel
gesproken van flattops). Terwijl klassieke gitaren
meestal uit dezelfde materialen gemaakt zijn en er
vrij traditioneel uitzien, durven ontwerpers van
steelstringgitaren wat vaker te experimenteren. De
speelstijl verschilt overigens wezenlijk: klassieke
gitaren worden bijna altijd met de vingers bespeeld,
terwijl er voor steelstringgitaren gewoonlijk een
plectrum wordt gebruikt. Deze gitaren worden ook wel
folk- of countrygitaren genoemd.
De gitaar die we van het Music Center te Leuven
kregen om te bespreken is de Walden D740, een
steelstringgitaar in dreadnoughtvorm. De grote
dreadnoughtbody is sinds Martin er in 1929 mee
uitpakte dankzij de sterke bas en de kracht die hij
produceert de populairste body voor akoestische
gitaren. Dreadnoughts zijn groter en klinken dus
luider dan de gitaarvormen die voor de jaren dertig
gebruikt werden. De naam is dan ook ontleend aan de
massieve gelijknamige oorlogsschepen
(‘dreadnought’ is overigens een
verbastering van ‘dread not’).
Onze D 740 heeft niet veel franjes, maar ziet er voor
een gitaar binnen zijn prijscategorie toch wel mooi
afgewerkt uit. Er werd een dunne satijnen lak
gebruikt die ervoor zorgt dat de lichtjes rode schijn
van het hout goed wordt behouden, terwijl de laag
toch dun genoeg is aangebracht. Op die manier wordt
het geluid en de energie van de gitaar goed behouden
en kan je er sneller op spelen. De aanduidingen op de
frets bestaan uit simpele ronde parels, maar het
slagbord steekt erg af tegen de body. Sommigen zullen
dat erg knap vinden, anderen niet. De binding van wit
plastic is voldoende subtiel, al houden wij van
onzichtbaardere bindlijnen.
Het eerste wat opvalt bij de D740 is het gebruik van
sitkaspar voor de top. Dit is een zeer oude houtsoort
uit Canada of Alaska die perfect is voor akoestische
gitaren. Overigens zullen ook milieubewuste
gitaristen graag voor sitkaspar kiezen, want sinds
enkele gitaarmaatschappijen samen met Greenpeace de
MusicWood Coalition hebben opgericht worden de
FSC-standaarden nauwgezet gehanteerd bij het kappen
van hout voor muziekinstrumenten. Dat initiatief
moedigt boseigenaars in Alaska aan om verantwoord om
te gaan met hun bomen. De sitkaspar wordt gewoonlijk
geoogst als hij de leeftijd van 250 jaar heeft
bereikt en zorgt voor een luide, evenwichtige klank.
De rest van de gitaar – de rug, de zijkanten en
de hals – is gemaakt van stevige Afrikaanse
mahonie, waardoor de D 740 zelfs na vele jaren niet
gemakkelijk vervormt en een warme, afgeronde toon
meekrijgt. We zijn ook onmiddellijk gecharmeerd van
de frets, die gemaakt zijn van donkere Oost-Indische
palissander. Persoonlijk heeft deze recensent een
sterke voorkeur voor gelakte fretboards uit esdoorn
omdat die houtsoort erg aangenaam aanvoelt en de
vingers er heel vlot over glijden, maar esdoorn wordt
gewoonlijk gebruikt voor elektrische gitaren en
aangezien we hier geen telecaster of stratocaster in
handen hebben, concentreren we ons op het volle
geluid dat we uit deze gitaar krijgen.
Ondanks het gebruikte hout weegt de D 740 verrassend
licht. Toch is dit een robuuste gitaar die heel goed
tegen een stootje kan. Ook het lakwerk is erg goed,
want zelfs na twee maanden spelen vinden we geen
enkel krasje terug.
Hout is natuurlijk niet het enige bestanddeel van een
gitaar. Zo merken we dat het verbazend gemakkelijk is
om de spanning in de hals naar boven of onder aan te
passen. Dat is erg belangrijk, want de levensduur van
een gitaar met stalen snaren is hier gedeeltelijk van
afhankelijk.
Het is een plezier om op de D740 te spelen: we
krijgen een vol, warm geluid met diepe bastonen en
knappe hoge tonen op de dunnere snaren. Het is niet
eens nodig om de action van de snaren te veranderen,
want die zit al meteen goed. Dit model lijkt ons
geschikt voor heel wat verschillende speelstijlen en
is dus zeker een aanrader, vooral wanneer je de prijs
bekijkt. Voor iets meer dan driehonderd euro heb je
een akoestische gitaar die beter klinkt dan heel wat
duurdere modellen. Natuurlijk is de D740 niet zo goed
als bijvoorbeeld de gitaren uit de SupraNaturaserie,
maar die zijn dan ook twee tot vier keer duurder. Wie
een betaalbare maar kwalitatief hoogwaardige
akoestische gitaar zoekt, weet dus waar kijken.
In het Music Center te Leuven, dat ons deze gitaar
leende en onze dank hiervoor, is er een brede keuze
aan Waldengitaren:
- Praktisch:
-
Music Center
Diestsestraat 179
3000 Leuven
Tel. 016/22 62 87
Fax. 016/29 03 98
email: info@musiccenter.be
www.musiccenter.be
Dirk Vandereyken