• Ladies man op jaren... •
De zingende treurwilg wordt hij wel eens genoemd.
Veel vrolijkheid valt er inderdaad niet te rapen als
je het werk van Leonard Cohen nog eens in de cd lader
legt. Als er één artiest is die zijn integriteit
gedurende zijn hele carrière vrijwaarde kom je
ongetwijfeld bij songwriter en dichter Cohen terecht.
Destijds legde ik stiekem de Lp ‘Songs Of Love
And Hate’ in het winkelkarretje van mijn
moeder. Op mijn slaapkamer ontdekte ik de poëtische
maar ook duistere wereld van de zanger met de donkere
stem. Later werd mijn bewondering voor de troubadour
het perfecte alibi om in de vroege jaren zeventig af
en toe eens op een meisjeskamer te geraken. Cohen was
en is blijkbaar vooral populair bij de vrouwen. Zo
ontdekte ik zijn eerdere werkstukjes op een niet
onaangename wijze. In de loop der jaren verloor ik
Cohen, in tegenstelling tot de vrouw(en), een beetje
uit het oog. Eind jaren tachtig werd mijn
belangstelling terug aangewakkerd met I’m Your
Man’. Daarna werd het opnieuw angstvallig stil.
Cohen had zich letterlijk teruggetrokken in een
zenklooster in Californië. De lange stilte werd
doorbroken met ‘Ten New Songs’ en het
recente ‘Dear Heather’. Voor het eerst
sinds vijftien jaar kondigt de ondertussen in de
prestigieuze Rock and Roll Hall Of Fame opgenomen
songwriter een wellicht laatste wereldtournee aan.
Straks wordt Cohen vierenzeventig en op de vooravond
van het Cactusfestival concerteert de man in het
Minnewaterpark van Brugge.
Hydra
Cohen,
een telg uit een Pools-Russisch-Joodse familie groeit
op in Westmont, een riante buitenwijk van Montreal.
Vader is een welstellende zakenman in de
textielbranche.
Aan de universiteit van McGill waar hij Engelse
letteren studeert, ontluikt Leonards voorliefde voor
poëzie. Hij speelde ondertussen ook bij de
Bucksin’ Boys, een country & westerntrio.
Als dichter debuteert hij in 1956 met ‘Let Us
Compare Mythologies’ en zijn tweede dichtbundel
‘Spice Box’ (1961) kreeg zelfs
internationale erkenning. Na een korte periode op de
Columbia Universiteit in New York verhuist Cohen naar
Griekenland waar hij zo’n zeven jaar op en af
op het eiland Hydra verblijft gedichten schrijft en
twee romans aflevert, ‘The Favorite Game’
in ’63 en drie jaar later ‘Beautiful
Losers’. In die periode ontstaat pril songwerk.
Enkele van die songs, ‘Suzanne’ en
‘Dress Rehearsel Rag’ verzeilen in 1966
op ‘In My Life’ en een jaar later op
‘Wild Flowers’ van Judy Collins, destijds
samen met Joan Baez en Bob Dylan een sleutelfiguur in
de folkbeweging.
De studiodeuren zwaaien open voor Cohen.
Oorspronkelijk is het de bedoeling dat John Hammond
(senior), de legendarische talentschout, die eerder
ondermeer Aretha Franklin, Bob Dylan en later ene
Springsteen aan een platencontract helpt, de opnames
regisseert. Uiteindelijk zal John Simon de productie
afwerken. Niet zonder moeilijkheden, zowat elke
toegevoegd instrumentale noot of achtergrondzang
wordt in vraag gesteld door Cohen.
‘Songs
Of Leonard Cohen’
is dan ook een erg sober gearrangeerd introspectief
werkstuk vergeleken met de psychedelische
geïnspireerde beweging die de muziekwereld destijds
beheerste. Naast het overbekende
‘Suzanne’ prijkt op dit debuut ook
‘So Long Marianne’ en ‘Sisters Of
Mercy’ dat enkele jaren later in Robert Altmans
film ‘McCabe and Mrs Miller’ opduikt.
‘The Master Song’, ‘The Stranger
Song’ en ‘Hey That’s No Way To Say
Goodbye’ behoren nog steeds tot het sterkste
werk. ‘Songs Of Leonard Cohen’ blijft een
markant werkstuk met intelligente poëtische muzikale
schetsen van een wereld gedomineerd door liefde en
lust en waarin het rijk geschakeerd palet van
menselijke verzuchtingen en passies aan bod komt. De
meeste artiesten hebben een hele loopbaan nodig om
dit niveau te bereiken, al is het eerder
twijfelachtig dat ze dit ooit halen. De man was dan
ook al drieëndertig en zag zijn muzikale
verrichtingen eerder als een verlengstuk van zijn
literaire activiteiten.
De teksten, met niet zelden met expliciete
verwijzingen naar het Oude Testament staan
onveranderlijk centraal in Cohens werk, in zijn
poëzie, romans of songwerk.
Bob Johnston
Het
bleek geen sinecure om na het sublieme debuut met een
gelijkwaardige opvolger uit te pakken. Het duurt dan
ook vijftien maanden eer
‘Songs From A Room’
wordt uitgebracht. Bob Johnston, die sinds de tweede
helft van de jaren zestig met Dylan samenwerkt,
springt spaarzaam om met muzikale accenten op deze
drumloze langspeler die in Nashville wordt opgenomen.
De producer zelf speelt piano en enkele
sessiemuzikanten waaronder Charlie Daniels, die
eerder dat jaar op Dylan’s ‘Nashville
Skyline’ figureert, vullen de rest in. Evenals
de grootmeester steekt Cohen zijn bewondering voor
countrymuziek en meer bepaald Johnny Cash niet onder
stoelen of banken. Het countrygetinte ‘Tonight
Will Be Fine’ is een opmerkelijk opgewekt
nummer vergeleken met de sombere teneur van het
overige materiaal. Met doffe stem en fragiele
gitaarakkoorden brengt Cohen een soort naakt
‘spoken word’ repertoire met sobere
instrumentatie. De alomtegenwoordige joodse harp,
hier en daar een schrille synthesizer in ‘A
Bunch of Lonesome Heroes’ of een kerkorgel
‘The Old Revolution’ versterken het
melancholische karakter. In zijn geheel klinkt
‘Songs From A Room’ iets minder sterk dan
de voorganger.
Cohen bevestigd zijn reputatie als songwriter met
‘Story Of Isaac’, ‘The
Partisan’, ‘Seems So Long Ago,
Nancy’, en ‘Bird On A Wire’. Op de
recente heruitgave is overigens een versie toegevoegd
die totaal anders klinkt dan het oorspronkelijke
openingsnummer.
‘Songs
Of Love And Hate’
is het sluitstuk
van de trilogie en is ongetwijfeld één van de meest
emotionele en intense werkstukken met songs als het
dreigende ‘Avalanche’, later magistraal
gecoverd door Nick Cave. Het weemoedige ‘Famous
Blue Raincoat’, het spirituele ‘Joan Of
Arc‘ en ‘Last Years Man waarin het
historische icoon eveneens opduikt, het blijven
sterke momenten. Bovendien klinkt Cohens voordracht
beter dan ooit.
Phil Spector
In
de jaren zeventig legt Cohen zich vooral toe op zijn
dichtbundels en andere literaire activiteiten. Op het
muzikale front overleeft de man met werk als
‘New Skin For The Old
Ceremony’.
De meer georchestreerde sound van John Lissauer
betekent een afscheid van het meer stilistische werk
uit de beginperiode. Vooral in Europa bouwt de poëet
een hondstrouwe cultaanhang op. Met het verschijnen
van
‘Death Of A Ladies Man’
haakt menig fan van het eerste uur af. Over een
periode van drie weken zet Cohen zich samen met de
legendarische en omstreden producer Phil Spector aan
de schrijftafel. Het prestigieuze opzet gaat
grotendeels de mist in. Cohen zat emotioneel aan de
grond in die periode na een breuk met zijn familie en
de samenwerking met Spector, die zijn nietsontziende
autoriteit in de studio laat gelden, loopt slecht af.
In een balorige bui wil ik de sixties-pastiche
‘Memories’ en het burleske dronkemanslied
‘Don’t Go Home With Your Hard-On’
met Dylan en Alan Ginsberg in het achtergrondkoor, in
combinatie met de ruim negen minuten aanslepende
titelsong nog wel eens door de huiskamer laten galmen
tot grote wanhoop van mijn huisgenoten.
Op het einde van de jaren zestig vindt Cohen
aansluiting met het werk uit de beginperiode.
‘Recent
Songs’
betekent een terugkeer naar de beginjaren met
akoestische instrumenten op het voorplan en een
glansrol voor de viool van Raffi Hakopian en stem van
Jennifer Warnes. De Texaanse groep The Passengers
leggen subtiele maar essentiële accenten. Deze
superieure zigeunerfolk met verwijzingen naar
afwezigheid en onthechting toont een man die
blijkbaar min of meer een evenwicht gevonden heeft na
een donkere periode. Luister nog maar eens naar
’I Came So Far For Beauty’.
Na de lichtjes jazzy getinte voorganger werkt
Lissauer op
‘Various Positions’,
dat in de Verenigde Staten niet officieel uitgebracht
wordt, een klankspectrum uit met een enigszins
gedateerd akoestisch instrumentarium uit dat naadloos
aansluit bij het donkere stemtimbre van Cohen.
Jennifer Warnes vervult andermaal een sleutelrol in
het vrouwenkoortje samen met ondermeer Anjani Thomas.
Tussen de negen songs valt nagenoeg geen zwak werk te
bespeuren van de meeslepende wals ‘Dance Me To
The End Of love’, over het pastorale
‘Hallelujah’, nadien opgevist door Jeff
Buckley en John Cale, tot het berustende ‘If It
Be Your Will’.
Synthesizers
Cohens
tweede werkstuk uit de jaren tachtig
‘I’m Your Man’
is één van zijn best verkopende. Wellicht zijn de
eigentijdse instrumentatie en productie hier niet
vreemd aan.
Een langs beide kanten snijdende zwaard, op zich
briljante songs klinken door de dominantie van kille
synthesizers en geprogrammeerde drummachines eerder
ordinair. Dat is vooral opvallend bij ‘First We
Take Manhattan’, dat voordien in Jennifer
Warnes’ interpretatie stukken sterker klonk,
hetzelfde geldt voor ‘Ain’t No Cure For
Love’. Maar ondanks de introductie van de
moderne techniek en bijwijlen ronduit irritante
instrumentatie levert Mister Sombermans een
indrukwekkende collectie af met de titelsong,
‘Take This Waltz’ en het ironische
‘Tower Of Song’. Meteen staat de zanger
terug volop in de belangstelling en in ’91
brengen Nick Cave, The Pixies, REM en andere
illustere fans uit de muziekwereld een gepast
eerbetoon met ‘I’m Your Fan’, een
bloemlezing van Cohen’s oeuvre. Enkele jaren
later doen Bono, Sting en Elton John dit nog eens
over op ‘Tower Of Song’. Overigens is het
repertoire ondertussen zo’n slordige 1300 keren
gecoverd in de meest uiteenlopende talen en muzikale
stijlen. Dat is geen toeval, Cohen kan in sobere
frases zaken oproepen die de verbeelding van de
luisteraar uitermate stimuleren.
Zen
De
songwriter resideert in een niet onaanzienlijk deel
van de jaren negentig onder de naam
‘Jikan’ (stilte) als monnik in het
boeddhistische zenklooster van Mount Baldy in
Californië. Componeren gebeurt op een elektronisch
klavier. De eerste resultaten van deze werkwijze zijn
te beluisteren op
’The
Future’
waarvan enkele opmerkelijke tracks zoals het
titelnummer en ‘Anthem’ in de soundtrack
van ‘Natural Born Killers’ opduiken.
Daarna wordt het wachten, lang wachten, voor de
Canadees buiten de kloostermuren treedt met nieuw
werk. Na zo’n negen jaar is het zover.
Op
‘Ten New Songs’
wordt de man geflankeerd door Sharon Robinson. De
zangeres die eerder met Patti LaBelle en Ute Lemper
samenwerkte en als co-auteur van ‘Everybody
Knows’ vermeld wordt, zit deze keer iets langer
met Cohen aan de schrijftafel. Naast de productie
schrijft ze zowat alle songs samen met de mompelende
bard en verzorgt de instrumentatie. Deze bijzonder
intense samenwerking leidt tot één van de betere,
alleszins hartverwarmende werkstukken. Bij iedere
nieuwe plaat hoort een eigen muzikale exploratie.
Deze keer staat Leonard er niet alleen voor en de
voortreffelijke wisselwerking staat geheel ten
dienste van Cohens poëtische visie.
Het mysterieuze ‘In My Secret Life’, het
met diepe bromstem gezongen ‘That Don’t
Make It Junk’, een indringend epos over het
gevecht tegen de drankduivel en het ontroerende
‘Alexandra Leaving’ vormen samen met de
overige tracks een muzikaal pareltje. Tien fraaie
ballades die de troosteloosheid van het dagelijkse
bestaan enigszins draaglijker maken. En meer dan
geslaagde, romantische rentree in het echte leven.
Vrouwen
De man wordt er niet jonger op en dat is duidelijk
hoorbaar. Op zijn zeventigste brengt Cohen zijn
voorlopig laatste muzikaal statement.
‘Dear Heather’
klinkt donkerder dan ooit. In ‘Dear
Heather’ schuilen weinig verhulde testamentaire
trekjes. De opener ‘Go No More A-Roving’
is een op een sentimentele jukeboxmelodie geplaatst
gedicht van Lord Byron. Cohen brengt met prevelende
bariton hulde aan collega-poëten. De Canadese dichter
A.M. Klein in ‘To A Teacher’ en in
‘Villanelle For Our Time’ citeert hij een
tekst van zijn landgenoot Frank Scott. In ‘The
Faith’, geïnspireerd door een oude folksong,
keert de oude zanger terug naar zijn geboortegrond en
de afsluiter een voortreffelijke, uit ’85
daterende live-uitvoering van de smartelijke
countrysong ‘Tennessee Waltz’ voert ons
letterlijk terug naar Cohens verleden.
Een elegante ‘ladies‘ man mag natuurlijk
de vrouwen niet vergeten. ‘Because Of
You’ is een mijmerende terugblik. Vrouwen
blijken ook op ‘Dear Heather’
daadwerkelijk aanwezig. Naast Sharon Robinson in
’The Letters’ en ‘There For
You’ horen we de prachtige stem van Anjani
Thomas die de oude dichter zowat ondersteunt in
‘Undertow’ en ‘On That Day’.
Het productiewerk wordt verdeeld tussen dit duo en
Leanne Ungar.
Volgens hardnekkige geruchten zou ook een vrouw aan
de basis liggen van de komende tournee. Enkele jaren
geleden ontsloeg Cohen zijn voormalige manager Kelley
Lynch, na ruim zeventien jaar dienst. Ze zou
zo’n vijf miljoen dollar uit zijn pensioenkas
hebben ontvreemd tijdens Cohens verblijf bij de
monniken. Wellicht een verklaring voor de uitgebreide
tournee. Hoe dan ook, voor het eerst in vijftien jaar
staat Leonard Cohen die binnenkort met nieuw werk
uitpakt, nog eens op een podium in ons land in het
feeërieke kader van het Brugse Minnewaterpark nog
wel. Volgens de laatste berichten zou dit concert
uitverkocht zijn.
- DISCOGRAFIE
-
1967: Leonard Cohen
-
1969: Songs From A Room
-
1970: Songs Of Love And Hate
-
1973: Live Songs (’69-‘70 in Europa)
-
1974: New Skin For The Old Ceremony
-
1977: Death Of A Ladies Man
-
1979: Recent Songs
-
1985: Various Positions
-
1988: I’m Your Man
-
1992: The Future
-
1994: Cohen Live!
-
2001: Field Commander Cohen (Tour of ’79)
-
2001: Ten New Songs
-
2001: Koln Live 1988
-
2004: Dear Heather (Columbia)
// Compilaties selectief:
-
1975: The Best of Leonard Cohen
-
1997: More Best of Leonard Cohen (periode ‘84
tot ’97)
-
2002: The Essential 2CD 31 tracks uit de
beginperiode tot 2002
-
2007: Paper Sleeve Box (eerste drie langspelers
(1967-1970))
Cis Van Looy
Meer info:
www.leonardcohen.com
www.leonardcohenfiles.comMet dank aan SonyBMG
Zie ook onze CONCERT agenda
